اتّساع فهم و گسترش ذهن و هوش و ذكاوت بيشتر مىشود . ذكاء و تيز فهمى و سرعت انتقالى كه در عربهاى بيابانى و چادرنشين ( مُعَيْديها ) ديده مىشود ، كه در صحراهاى خشك و سوزان زيست مينموده‌اند ، در راقيترين ملل متمدّن و شهرنشينهاى ديگر ديده نشده است . تاريخ عرب شاهد گفتار ماست . و اين نيست مگر به جهت گسترش زبان كه بوميهاى عرب بهتر از شهريها ميدانستند . فلهذا بعد از پيدايش اسلام و مخالطهء اقوام و ملّتهاى غير عربى كه در اثر فتوحات مسلمين خواه ناخواه راهشان به جزيرة العرب باز شد ، و از جمله عَجَميها و نَبْطيها مخالطه بيشتر داشتند و بيم آن ميرفت كه آن اصول و ريشهء لغات ضايع شود ، خلفاى بنى اميّه و بنى عبّاس جماعاتى را مأمور ميكرده‌اند كه : به چادرنشينان و عربهاى بَدَوى و بيابانى و صحرا نشين پيوسته سر ميزدند ، و اصول لغات و علاقات مجازيّه و كنائيّه و استعاريّه را از آنها اخذ مينمودند . و در تدوين علم نحو ، پس از بيان اصول آن توسّط حضرت مولى الموحّدين أمير المؤمنين عليه السّلام به أبو الاسود دُؤَلىّ ، أمثال خليل و سيبَوَيه و يعقوب بن سِكّيت ، در اين باره كتابها نوشتند . كتاب « العَين » خليل از معتبرترين لغات است كه تا امروز مورد استفادهء عموم است . « الكِتاب » سيبويه از نفيسترين كتب است كه تا امروز به آن پاكيزگى و جامعيّت نيامده است .